De Kunstbank (nabij kerk van Aerdt)
Begin september 2013 is de kunstbank bij de NH hervormde kerk in Aerdt weer in zijn volle glorie hersteld. Dit mede mogelijk gemaakt doorde dorpsraad van Aerdt met een bijdrage van de Kunstkring Het Gelders Eiland. Lees meer over de restauratie (en foto’s) op de website van de kunstkring.

kunstbank01  kunstbank02

Sier- en thee tuin “T Hof” (Renbaan 51, Aerdt)
“Jardin paradisiaque” – zo noemde iemand de tuin van Henk en Corry Peters eens. Een paradijsachtige tuin. Een mooie benaming voor een tuin waar nog niet zo lang geleden alleen nog maar weiland was. De tuin ’T Hof’ is bijzonder landelijk gelegen, tussen maïsvelden en groen, op een oppervlakte van ongeveer 1600 m2. Verschillende tuin ideeën hebben siertuin ’T Hof’ gemaakt tot wat het nu is. U vindt hier onder andere een rozentuin, een Japanse tuin, een tuin in Victoriaanse stijl met kleurrijke borders en de bijbehorende symmetrische buxus tuin. De rotstuin met metershoge dennen die in cilindervormen geknipt zijn, is een lust voor het oog. Ook zijn de diverse tuinen voorzien van vijvers en bijbehorende begroeiing. De verschillende terrasjes zorgen ervoor dat u in alle rust kunt genieten van hetgeen om u heen te zien is. Ook staan op diverse plekken in de tuin naar eigen ontwerp gemaakte gietijzeren ornamenten en priëlen.

IMG_0751  IMG_0746

Het Gemaal Oude Rijn (aan de Deukerdijk, Pannerden)
Het Gemaal Oude Rijn is sinds 1970 buiten gebruik. Het gebouw heeft als overblijfsel van een 19e eeuws gemaal een bijzondere cultuurhistorische waarde en is een gemeentelijk monument. In 1882 nam het bestuur van het Polderdistrict Herwen, Aerdt en Pannerden het besluit een stoomgemaal te bouwen aan de Deukerdijk (Drie Dorpenpolder). 1970 werd het gemaal geheel buiten gebruik gesteld. Het nieuwe dieselgemaal Kandia nam alle functies over.  De uitwateringssluis is gebouwd in 1803 en in 1990 werd het gemaal gerestaureerd. Sinds 2016 is het gemaal in gebruik als gemenge locatie van horeca, museum en B&B. Lees meer over gemaal op de website van het waterschap of bezoek de website van de ondernemer via www.gemaalouderijn.nl.

gemaaldeouderijn  gemaalouderijn02

Het Dijkmagazijn (aan de Aerdtsedijk, Aerdt)
Dijkmagazijn Aerdt is in 1879 in opdracht van het toenmalige waterschap (polderdistrict Herwen, Aerdt en Pannerden) gebouwd. Het is voor Waterschap Rijn en IJssel een uniek dienstgebouw van historisch belang. Het magazijn werd gebouwd om materialen te bergen voor maatregelen tegen dijkdoorbraken. Het gebouwtje is eigendom van het waterschap, is in 2006 gerestaureerd en is een Rijksmonument. De Heemkunde Kring Rijnwaarden is sinds 2011 huurder van het pand. Lees meer over het dijkmagazijn en de geschiedenis van het Gelders Eiland op de website van de heemkundekring.

dijkmagazijn  dijkmagazijn2

NH Kerk St. Helena (Kerkweg, Aerdt)
Van alle kerken die het Gelders Eiland rijk is, is de Nederlands-Hervormde kerk in Aerdt het oudste. Tijdens de reformatie, omstreeks 1600, wordt deze Aerdtse kerk protestants. Haar geschiedenis gaat terug tot in de vroege Middeleeuwen en die kenmerken heeft ze, ondanks de verhoging van de toren in de negentiende eeuw, behouden. ‘De kerk te Aerdt’, aldus architect G. Feenstra, die haar in 1933-34 restaureerde, ‘is een van de weinige Gelderse kerken die nog overgebleven zijn met een hoog koor, laag middenschip en opgaande toren. Deze kerkvorm is typerend voor het benedenste gedeelte van ons land en beheerscht als zodanig in ’t algemeen het landschap op een zeer bijzondere wijze’. Bekijk de activiteiten die georganiseerd worden in de kerk.

sthelena1  kerkaerdt

Huis Aerdt (Molenhoek 2, Herwen)
Huis Aerdt is gebouwd in 1657. Het is de opvolger van het middeleeuwse slot Ter Cluse. Van dit kasteel is maar bitter weinig bekend. Het dateert waarschijnlijk uit de veertiende of vijftiende eeuw en is in het bezit geweest van de families Van Rees en Van der Horst. Huis Aerdt hoorde vroeger onder de gemeente Herwen en Aerdt. Deze gemeente werd in 1985 opgenomen in de gemeente Rijnwaarden, waar ook de plaatsen Lobith, Tolkamer en Pannerden deel van uitmaken. Helaas is het Huis Aerdt niet meer te bezichtigen. Het huis kan deels particulier bewoond worden en staat te huur.

Lees meer over deze mogelijkheden op de website van Geldersch Landschap en Kasteelen.

huisaerdt1  huisaerdt2

Natuurontwikkelingsgebied ‘De Rijnstrangen’
De Oude Rijn is thans bekend als natuurgebied en geografische merkwaardigheid. In de omgeving van de Oude Rijn bevinden zich nog enkele (kleinere) Oude Rijnlopen. Samen vormen ze de zogenaamde Rijnstrangen. Het gebied maakt deel uit van de Gelderse Poort. Vanuit verschillende infrastructurele opdrachten wordt momenteel naar de Rijnstrangen gekeken.

Het Rijnstrangengebied is toegankelijk via wegen en paden. De wandelroute en tevens klompenpad ‘Gangen door de Rijnstrangen’ volgt de oude strangen en via trekpontjes steek je het water op twee plekken over. Een groot deel van het natuurgebied is in eigendom van Staatsbosbeheer en een deel is in beheer van Stichting Twickel. Grote delen zijn particulier eigendom.

rijnstrangen

Grafsteen “Marcus Mallius” (Herwensedijk, Herwen)
De grafsteen van Marcus Mallius is één van de bekendste Romeinse vondsten van ons land. De plaats Carvium (nu Herwen) stond beschreven op de steen, iets wat normalitair niet veel gedaan werd op Romeinse grafstenen. Carvium was een belangrijke plek in het Romeinse Nederland, hier stond een Castellum (Romeins fort) op de plek waar de Rijn en Waal bij elkaar kwamen. De forten van de Romeinen werden vooral bemand door legioensoldaten uit het zuiden van Europa. Eén van deze soldaten was Marcus Mallius. De replica van deze grafsteen is te vinden op de splitsing van de Herwensedijk met de Puttmanskrib, één van de toegangswegen tot recreatieplas De Bylandt.

Redoutes op ’t Gelders Eiland
Op ’t Gelders eiland staan 4 herbouwde redoutes. Eén, het dichtst bij Aerdt, is de redoute ‘Revensweert’ bij Herwen. Verderop in de Ossenwaard een tweede redoute, richting Lobith bij Carvum Novium de derde redoute en tussen Lobith en Tolkamer in de Geuzenwaard het hoornwerk – de vierde redoute. De redoutes zijn uit aarde opgeworpen wachttorens die in de Tachtigjarige Oorlof alarmseinen moesten geven als de Spanjaarden aan de overkant opdoken. Bij het Toeristisch Informatiecentrum is een mooie fietsroute langs deze drie redoutes met wetenswaardigheden te koop.

Herinneringsmonument Flying Officer Mervyn Wheatley (Puttmanskrib, Herwen)
Een eerbetoon aan een bijzondere officier. Op 22 maart 1940 maakte hij een vlucht over Duits grondgebied in een aangepaste Engelse Spitfire om luchtfoto’s te maken, maar de Nederlands-Duitse grens werd de Spitfire echter onderschept door een Duits jachtvliegtuig en stort de kist neer in Herwen. Het lichaam van de officier komt terecht bij de Duitse Düffelward, aan de overzijde van de Rijn. Daar wordt Mervyn Wheatley met volledige Duitse militaire eer begraven. Het monument dat sinds 22 maart 2020 te bezichtigen is aan de Puttmanskrib in Herwen herrinnert aan dit bijzondere verhaal. Tijdens periodes van hoog water in de Rijn en Oude Waal verdwijnt dit monument volledig onder water.

Plaquette burgemeester Bruns en monument verdronken militairen (Molenhoek, Herwen)
Het Gelders Eiland was tot tijdens de Tweede Wereldoorlog enkel bereikbaar via diverse ponten. Er werd besloten een brug te bouwen. De eerste brug sneuvelde, de tweede ook, de derde tijdelijke houten brug bleek niet afdoende voor het noodzakelijk gebruik. Na de oorlog werden in 1948  ijzeren militaire ‘Baileybruggen’ ingezet om de oversteek te realiseren. Die bleken gevaarlijk, en er gebeurden ongelukken. Op het veld achter Huis Aerdt staan twee monumenten die aan dit drama herinneren en de burgemeester die het mogelijk maakte dat het eiland ontsloten werd. De nu bestaande nieuwe brug is er uiteindelijk gekomen en draagt sindsdien de naam van burgemeester Bruns, de man die zich enorm heeft ingespannen om het eiland beter bereikbaar te maken. En hoewel tegenwoordig een brug ’t Gelders Eiland met Zevenaar verbindt, blijft het de moeite waard om via het Klompenpad het pontje weer eens te gebruiken en te beseffen hoe het vroeger was.